Skip to main content

Χωριό Άρσος

Χωριό Άρσος

Αποστάσεις

  • Αεροδρόμιο Λάρνακας – 106 χλμ.
  • Αεροδρόμιο Πάφου – 61,8 χλμ.

Το χωριό Άρσος είναι ένα από τα μεγαλύτερα οινοπαραγωγικά χωριά της Κύπρου. Βρίσκεται 40 χιλιόμετρα από τη Λεμεσό και 45 χιλιόμετρα από την Πάφο. Είναι χτισμένο στις πλαγιές του όρους Λαόνα, σε υψόμετρο 1.092 μέτρων, με ανοιχτό ορίζοντα προς την κοιλάδα του ποταμού Διάριζου, μέχρι και τη θάλασσα της Πάφου. Χάρη σε αυτή τη γεωγραφική του θέση, απολαμβάνει ένα υπέροχο, δροσερό και ξηρό κλίμα το καλοκαίρι, προσελκύοντας εκατοντάδες παραθεριστές.

Υπάρχουν δύο εκδοχές σχετικά με την ονομασία του χωριού. Η πρώτη αναφέρει ότι προέρχεται από το Ιερό Άλσος της θεάς Αφροδίτης, στο οποίο είναι χτισμένο το χωριό, ενώ η δεύτερη υποστηρίζει ότι ήταν μία από τις τέσσερις πόλεις που ίδρυσε ο Πτολεμαίος Φιλάδελφος προς τιμήν της Αρσινόης.

Από τα αρχαιότατα χρόνια, το Άρσος εξελίχθηκε σε ένα μεγάλο και εύπορο οινοπαραγωγικό χωριό. Όλοι οι κάτοικοι παρασκευάζουν το δικό τους κρασί, κυρίως κόκκινο, το οποίο φυλάσσουν σε μεγάλα πήλινα πιθάρια. Καλλιεργούν κυρίως σκούρες ποικιλίες σταφυλιών, ξυνιστέρι, καθώς και νεότερες ποικιλίες κατάλληλες για την παραγωγή κρασιού. Τα πιθάρια και τα πατητήρια για την παραγωγή του φημισμένου κρασιού του Άρσους, καθώς και οι άμβυκες για την παραγωγή ζιβανίας, συναντώνται στα περισσότερα σπίτια.

Από την άνοιξη έως το φθινόπωρο, το σμαραγδένιο χρώμα των αμπελώνων κυριαρχεί σε ολόκληρη την περιοχή γύρω από το χωριό.

Τα σπίτια του χωριού είναι χτισμένα πολύ κοντά το ένα στο άλλο, αποτελώντας χαρακτηριστικό παράδειγμα πυκνοδομημένου οικισμού. Τα στενά δρομάκια, τα μακρόστενα σπίτια (μακρυνάρια), τα ευρύχωρα δίχωρα και τα διώροφα σπίτια (ανώγια), όλα κατασκευασμένα με άψογα λαξευμένη πέτρα και κεραμοσκεπές, προσδίδουν ιδιαίτερη γοητεία στην αρχιτεκτονική του χωριού. Χαρακτηριστικά είναι επίσης τα πολυάριθμα νεοκλασικά κτίρια.

Η φιλοξενία των κατοίκων, η καθαριότητα των σπιτιών και των δρόμων, οι όμορφες γραφικές αυλές, καθώς και η ποικιλία λουλουδιών και πρασίνου, αποτελούν ξεχωριστά χαρακτηριστικά του χωριού.

Οι νοικοκυρές του χωριού είναι φημισμένες για την επιδεξιότητά τους στην παρασκευή παραδοσιακών εδεσμάτων, όπως παλουζές, έψημα, μπισκότα με έψημα, πάστες, σουτζιούκο, κιοφτέρκα, αρκατένα, καττιμέρκα, γλυκά του κουταλιού και πολλά άλλα.

Το χωριό γνώρισε σημαντική ανάπτυξη από το 1920 έως το 1960, όταν ο πληθυσμός του έφτασε τους 2.000 κατοίκους. Η μη αποδοτική αμπελοκαλλιέργεια, το κακό οδικό δίκτυο της εποχής και η αναζήτηση καλύτερης τύχης στις πόλεις οδήγησαν σταδιακά στην παρακμή και την εγκατάλειψη. Σήμερα, στο χωριό παραμένουν περίπου 300 κάτοικοι, οι οποίοι διατηρούν και μεταδίδουν μια πλούσια παράδοση ηθών και εθίμων.

Ο Σύνδεσμος Ανάπτυξης Άρσους, ο οποίος ιδρύθηκε πριν από 17 χρόνια, έχει ως στόχο τη διατήρηση των ηθών και εθίμων του χωριού, την προστασία του αρχιτεκτονικού του χαρακτήρα σε συνδυασμό με τη σύγχρονη ανάπτυξη, ώστε να μετατραπεί σε έναν βιώσιμο τόπο για τους νέους. Κύριες δραστηριότητες του Συνδέσμου είναι η δεντροφύτευση κάθε Ιανουάριο, οι πασχαλινές εκδηλώσεις, η Κυπριακή βραδιά τον Ιούνιο, το Φεστιβάλ Αυγούστου, η γιορτή του παλουζέ κ.ά.

Εκκλησία Αποστόλου Φιλίππου
Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Απόστολο Φίλιππο, πολιούχο της Κοινότητας. Ο επιβλητικός βυζαντινός ναός δεσπόζει στο κέντρο του χωριού και χρονολογείται από τον 12ο αιώνα. Είναι μοναδικός στο είδος και τις διαστάσεις του, έχει κηρυχθεί αρχαίο μνημείο από το Τμήμα Αρχαιοτήτων και έχει πρόσφατα αποκατασταθεί. Στο εσωτερικό του φυλάσσεται το ξυλόγλυπτο τέμπλο του 18ου αιώνα με παλαιές εικόνες. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η μεγάλη εικόνα του Αποστόλου Φιλίππου, καθώς και μέρος των ιερών λειψάνων του, που χρονολογούνται από τον 13ο αιώνα.

Το παρεκκλήσι της Αγίας Μαριάμνης, αδελφής του Αποστόλου Φιλίππου, το οποίο λειτουργεί ως χώρος φύλαξης εικόνων, είναι ενσωματωμένο στον κύριο ναό. Εκεί φυλάσσονται παλαιές εικόνες από τον 15ο αιώνα έως και το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Περιλαμβάνει επίσης ιερατικά άμφια ιερέα και διακόνου του περασμένου αιώνα, τάματα προς τον Απόστολο Φίλιππο, ένα στέμμα του 15ου αιώνα που τοποθετούνταν στην κεφαλή του Αγίου, μεταλλικά αντικείμενα, ιερά Ευαγγέλια, ιερά σκεύη, άμφια, εικόνα του Χριστού κεντημένη με χρυσό, καμπάνα κατασκευασμένη στη Βενετία το 1858 και χερουβείμ του 19ου αιώνα.

Στο χωριό υπάρχει και δεύτερη μικρή μεσαιωνική εκκλησία, αφιερωμένη στην Παναγία Χρυσελεούσα των Καθολικών, η οποία στην αρχαιότητα λειτουργούσε ως λατινικό μοναστήρι.

Το Λαογραφικό Μουσείο του χωριού, ένα από τα καλύτερα του είδους του, είναι ιδιαίτερα αξιόλογο. Στεγάζεται σε κτίριο του 19ου αιώνα, χαρακτηρισμένο ως αρχαίο μνημείο, και φιλοξενεί εργαλεία, έπιπλα και σκεύη παλαιότερων εποχών, κυρίως σχετικά με την αμπελουργία και τα παραδοσιακά επαγγέλματα των κατοίκων.

Το φυσικό μονοπάτι «Έξι Βρύσες», κατά μήκος του ποταμού, ενώνει τις έξι μεσαιωνικές βρύσες του χωριού. Η περιοχή διαθέτει πλούσια πανίδα και χλωρίδα, ενώ οι βρύσες συνδέονται με το χωριό μέσω λιθόστρωτων μονοπατιών.

Στο χωριό λειτουργούν καταλύματα αγροτουρισμού, παλιά σπίτια που έχουν ανακαινιστεί και φιλοξενούν Κύπριους και ξένους επισκέπτες.

Ιστοσελίδα

Χωριό Άρσος

Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με την ιστορία, τις παραδόσεις και τα αξιοθέατα του χωριού, επισκεφθείτε την επίσημη ιστοσελίδα.