Η Ονομασία
Το χωριό οφείλει το όνομά του στο γεγονός ότι είναι χτισμένο πάνω σε λόφο. Η αρχική του ονομασία ήταν «Λόφος» και χρησιμοποιούνταν μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, όπως φαίνεται και στα αρχεία του δημοτικού σχολείου, όπου ο τόπος γέννησης των μαθητών καταγραφόταν ως «Λόφος».
Η αλλαγή του γένους από αρσενικό σε θηλυκό προέκυψε επειδή στην καθημερινή ομιλία το όνομα συνοδευόταν από τη λέξη «κώμη» (χωριό), η οποία είναι θηλυκού γένους. Έτσι, όταν κάποιος άκουγε το όνομα της «κώμης» (π.χ. κώμη της Λόφου), θεωρούσε φυσικά ότι και το ίδιο το όνομα είναι θηλυκού γένους.
Με αυτόν τον τρόπο, η κτητική «του Λόφου» μετατράπηκε στη θηλυκή μορφή «της Λόφου». Από την κτητική προέκυψε στη συνέχεια η ονομαστική «η Λόφου», που είναι και η ονομασία με την οποία είναι γνωστό το χωριό σήμερα.
Η Ίδρυση
Δεν υπάρχουν ιστορικές μαρτυρίες που να επιτρέπουν τον ακριβή προσδιορισμό της χρονολογίας ίδρυσης του χωριού. Η περιοχή, ωστόσο, φαίνεται ότι κατοικούνταν ήδη από την Εποχή του Χαλκού, γεγονός που επιβεβαιώνεται από την εύρεση αγγείων της περιόδου αυτής, τα οποία εντοπίστηκαν στην ανατολική είσοδο του χωριού.
Η επικρατέστερη άποψη είναι ότι το χωριό ιδρύθηκε κατά τα χρόνια που προηγήθηκαν της Φραγκοκρατίας στην Κύπρο. Έτσι, η ίδρυσή του τοποθετείται στην περίοδο των αραβικών επιδρομών, όταν οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις παράκτιες περιοχές για λόγους ασφάλειας. Πράγματι, η τοποθεσία του χωριού είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή, καθώς είναι κρυμμένη και προσφέρει φυσική προστασία.
Η πρώτη γραπτή αναφορά στην ύπαρξη του χωριού χρονολογείται στη Φραγκική περίοδο. Σύμφωνα με τον μεσαιωνικό χρονικογράφο Λεόντιο Μαχαιρά, η Λόφου παραχωρήθηκε γύρω στο 1392 —μαζί με άλλα χωριά— από τον βασιλιά της Κύπρου Ιάκωβο Α΄ στον αδελφό του, Ιανότ ντε Λουζινιάν, κύριο της Βηρυτού.
Σύμφωνα με βενετικό χειρόγραφο του 15ου αιώνα, η Λόφου περιλαμβανόταν στον κατάλογο των κυπριακών χωριών που θεωρούνταν βασιλική ιδιοκτησία του ίδιου του βασιλιά της Κύπρου.
